عرضه اولیه سهام

در دنیای امروز افراد همواره به دنبال کسب سود هستند. این سود می‌تواند در قالب خرید و فروش کالا، قرار دادن پول در بانک و دریافت سود در قبال آن، شروع به فعالیت در مشاغل آزاد و... باشد. تمامی این موارد به گونه‌ای سرمایه گذاری به حساب آمده و باعث منتفع شدن اشخاص می‌شوند. سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار، از ساده ترین و در دسترس ترین روش‌های سرمایه گذاری است. دسترسی ساده، سرعت بالا و امکان کسب بازدهی قابل توجه از مهم ترین ویژگی‌های بورس اوراق بهادار هستند.

سهام در بورس اوراق بهادار در دو بازار معامله می‌شود. این بازارها شامل بازار اولیه و بازار ثانویه هستند. اوراقی که برای اولین بار وارد بورس می‌شوند در قالب بازار اولیه معامله شده و خرید و فروش‌های بعدی این سهام‌ها در بازار ثانویه اتفاق می‌افتند. در این مطلب شما را با مفهوم عرضه اولیه سهام در بازار آشنا کرده و سپس نحوه استفاده از آن را بررسی می‌کنیم. اگر قصد دارید با صفر تا صد این اصطلاح آشنا شوید تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.

عرضه اولیه چیست؟

زمانی که شرکتی قصد توزیع و معرفی سهام خود را در بازار بورس دارد، ابتدا در بازار اولیه و در قالب عرضه اولیه اقدام به فروش سهام می‌کند. معمولاً ارزش سهامی که در این قالب فروخته می‌شود، کمتر از ارزش حقیقی سهام است. در واقع پایین بودن قیمت، موجب می‌شود پتانسیل سوددهی عرضه اولیه سهام نسبت به سهام عادی به طور قابل توجهی افزایش پیدا کند. این مسئله عرف است و معمولاً در بازار بورس، سود قابل توجهی به خریداران این اوراق می‌دهد. از طرفی در مقایسه با سایر سهام‌ها از ریسک کمتری برخوردار است. 

محدودیت‌های عرضه اولیه  

عرضه اولیه هر سهام در زمانی مشخص صورت می‌گیرد. بنابراین، مقدار معین و قیمت ثابت دارد. همچنین حداکثر سهمیه هر کد حقیقی و حقوقی جهت دریافت و خرید عرضه اولیه میزان مشخصی است. با این حساب خرید این نوع سهام تنها در زمانی معین انجام شده و در صورت در دسترس نبودن پول و یا مشغول بودن فرد در این زمان، موقعیت خرید از دست خواهد رفت. 

با توجه به اینکه مقدار سهام ارائه شده در قالب عرضه اولیه محدود است، در صورت تاخیر در خرید این نوع سهام تمام سهام به فروش خواهد رسید. به همین دلیل در حال حاضر برخی از کارگزاری‌ها مانند کارگزاری هامرز، شرایطی را فراهم کرده‌اند که با استفاده از طرح پاداش می‌توانید به صورت خودکار و اعتباری عرضه اولیه را خریداری کرده و از بازار عقب نمانید.

همین محدودیت‌ها و پتانسیل بازدهی بالا باعث می‌شود تقاضای نسبتاً بالایی برای عرضه اولیه وجود داشته باشد. تا جایی که بعضاً کل سهام منتشر شده در 1 تا 2 ساعت به کلی فروخته می‌شود. از طرفی از آنجایی که مقدار سهام عرضه شده در قالب عرضه اولیه محدود است، افرادی که سرمایه کلان دارند نمی توانند این سهام را با مقادیر کلان خریداری کنند. همچنین باید به این نکته توجه داشت که عرضه اولیه سهام روزانه نیست و معمولاً با تعداد انگشت شماری عرضه اولیه در بازه‌های زمانی 30 روزه مواجه خواهیم بود. همین امر نیز باعث می شود استفاده حداکثری از این موقعیت در زمان مناسب اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

ویژگی‌های مثبت عرضه اولیه

از میان مهم‌ترین ویژگی‌های ستودنی و مثبت این نوع سهام می‌توان به ریسک کم‌ و سود بالا اشاره کرد. همچنین پایین بودن قیمت این سهام نسبت به ارزش ذاتی آن، پتانسیل سود را به شدت بالا می‌برد و تقاضای زیاد برای این نوع سهام باعث می‌شود، تامین مالی برای شرکت عرضه کننده سهام با سرعت نسبتاً بالایی صورت پذیرد. عرضه اولیه، سرمایه‌های مختصر افراد را جمع می‌کند و برای افرادی که سرمایه کلانی در اختیار ندارند انگیزه‌ای برای خرید سهام و سرمایه گذاری ایجاد می‌کند. علاوه بر این ریسک پایین این نوع سهام باعث جذب سرمایه افراد ریسک گریز می‌شود. 

چرا شرکت‌ها وارد بازار بورس می‌شوند؟ 

اولین و مهم ترین هدف هر شرکت از عرضه سهام خود در بازار بورس، تامین مالی و جذب سرمایه است. در واقع بازار بورس بستری را ایجاد می‌کند که افراد بتوانند با سرمایه‌های کوچک اقدام به خرید و فروش سهام کنند.   همچنین بستر بورس موجب می‌شود اطلاعات مربوط به بنگاه‌ها و منتشر کنندگان سهام، به دست سهامداران برسد. بنابراین، با توجه به این اطلاعات، وضعیت بنگاه و همچنین افزایش شفافیت و کم تر کردن ریسک در امر خرید و فروش سهام، بیشتر می‌شود.

همچنین به دلیل نظارت مستقیم سازمان بورس و فرابورس می‌توان از درستی و حقیقی بودن این اطلاعات اطمینان حاصل کرد. در بستر بورس اعتبار سنجی و ثبت ارزش شرکت و سهام آن به درستی صورت می‌گیرد و اعتبار دهی نه تنها توسط افراد بلکه توسط بانک‌ها و دیگر توسعه‌های ملی نیز می‌تواند انجام شود. همچنین فعالیت در بورس می تواند معافیت‌های مالیاتی را در بازه‌های زمانی مختلف برای بنگاه‌های فعالیت کننده به همراه داشته باشد.

روش‌های عرضه اولیه سهام 

عرضه اولیه سهام با چند روش انجام می‌شود که از مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

روش اول: حراج 

در این روش که مشابه با یک مزایده است، قیمتی مشخص می‌شود و همه پیشنهادات باید از این قیمت پایه بیشتر باشند. در این شرایط فردی که بیشترین قیمت پیشنهادی را ارائه می‌دهد در اولویت تخصیص عرضه اولیه قرار می‌گیرد. 

روش دوم: قیمت ثابت 

از قدیمی ترین روش‌های عرضه اولیه سهام قیمت ثابت است که در زمان مشخص و با قیمت مشخص، فروش سهام در این نوع قالب صورت می پذیرد. اگر تعداد متقاضیان بیشتر از تعداد مورد انتظار باشد، سهام اهدایی نسبت به تعداد متقاضیان تقسیم می‌شود. 

روش سوم: بوک بیلدینگ 

در این روش اولویت زمانی مطرح نیست و اولویت قیمتی مد نظر است. خرید در این روش به این صورت است که تعداد مشخصی از سهام در بازه زمانی مشخص و قیمتی معین عرضه می‌شوند. در این حالت متقاضیان قیمت مد نظر را وارد می‌کنند و اولویت با افرادی خواهد بود که بیشترین قیمت را انتخاب کرده‌اند.

در این روش به جای یک قیمت مشخص، یک بازه مشخص دارای یک کف یا همان پایین ترین قیمت و یک سقف یا همان بالاترین قیمت است. در این روش حجم و حداکثر مقدار سهامی که می‌تواند به هر فرد تعلق یابد، توسط اطلاع رسانی‌های سازمان بورس اعلام می‌شود. 

فروش عرضه اولیه 

نمی‌توان برای زمان فروش عرضه اولیه سهام نظر قطعی داد. معمولاً زمانی که سهامی به سودی مشخص می‌رسد، عرف بر این است که جهت جلوگیری از قرار گرفتن در صف فروش(یعنی حالتی که فروشنده‌های این سهام زیاد هستند و خریداری وجود ندارد و یا مقدار مورد تقاضا کم است) اقدام به فروش سهام کنیم. روند کلی بورس، میزان سهام عرضه شده و اندازه بنگاه یا سازمانی که این سهام به آن تعلق دارد، در نگهداری سهام یا اقدام به فروش آن تاثیر گذار خواهند بود.

سخن پایانی

به طور کلی خرید عرضه اولیه سهام یکی از اقدامات سودده در بازار بورس است که می‌تواند در طول یک بازه زمانی کوتاه سوددهی مناسبی را به همراه داشته باشد. با این وجود باید برای فروش عرضه اولیه نیز زمان مناسب را تشخیص داده و در زمان درست سهام را به فروش رساند.